Binalarda Aydınlatma Yönetimi

*Aydınlatma (illumination):Nesnelerin görülüp algılanabilmeleri için yüzeylerine ışık uygulanmasıdır

*Binaların, iş yerlerinin gün ışığıyla yeter derecede aydınlatılmış olması esastır.

*Genel aydınlatma, otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü kara yolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, alt-üst geçit, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonunu ifade eder.

*İş yerleri, mümkün olduğunca doğal olarak aydınlatılır. Doğal aydınlatmanın yeterli olmadığı durumlarda çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunması amacına uygun şekilde yeterli suni aydınlatma yapılır.

AYDINLATMA PRENSİPLERİ

*İyi aydınlatma için, ışığın rengi, yayılması, yönü ve miktarı vb. birçok faktör göz önünde bulundurulmalıdır.

*Aydınlatılan yüzeyin yapısı da önemlidir. Koyu gri, kirli bir yüzey, üzerine düşen ışığın ancak yüzde 10-12′sini yansıtırken, açık renkli temiz bir yüzey yüzde 90′dan fazlasını yansıtabilir.

*Işık kaynağındaki herhangi bir kirlilik, kaynağın yaydığı ışığın miktarını önemli derecede azaltır. Sanayide, ışık kaynaklarının tozlanması, aydınlatmanın altı ayda % 50’ye kadar azalmasına, tozlu ortamda ise daha çok azalmasına neden olur.

DOĞAL AYDINLATMA

*Işık kaynaklarından bazıları kendiliğinden ışık üretir. Bunlara doğal ışık kaynakları denir. En büyük doğal ışık kaynağımız güneştir

*Gün ışığı ile aydınlatmanın en önemli sorunu, ışık şiddetinin gün boyu değişik düzeylerde olabilmesi ve mevsim değişikliklerinde, önemli yeğinlik farklarının söz konusu olmasıdır. Bu tip aydınlatma projelerinde, normal koşullarda sağlanan aydınlatmanın belli ölçülerde düşüşü normal kabul edilir.

*temelde gün ışığı aydınlatması, normal düzeyin % 70′ine indiğinde, daha aşağı bir aydınlatma koşulunun oluşmaması için önlemler alınmalıdır.

YAPAY AYDINLATMA

*Doğal ışık kaynaklarından gece aydınlatması için yeteri kadar yararlanamayız. Bu nedenle gece aydınlatmasında insanlar tarafından yapılmış yapay ışık kaynakları kullanılır. Ampul, trafik lambası, mum, meşale, bilgisayar ekranı ve fener yapay ışık kaynaklarıdır.

Atölyelerin Aydınlatılması: Bir atölye kısmi olarak aydınlatılmak istendiğinde, lamba yüksekliğiyle lambalar arası uzaklık arasındaki orana özen göstermek gerekli değildir. Çalışma yerleri değişik aralıklarla yerleştirildiği için, ışıklık yerleri de ona göre ayarlanmalıdır.

*Tezgâhların Aydınlatılması: Tezgâhlar değişik biçimlerde aydınlatılırlar. Çalışılan iş, tezgâh üzerine yatay olarak yerleştirilmiş ve ışıklar alçağa asılmışsa, ışıklığın alt ucunun, çalışanın bakış çizgisinin altında olmasına özen gösterilmelidir

*Düşey Panoların Aydınlatılması: Düşey olarak yerleştirilmiş parlak panoların, camlı göstergelerin üzerinde, görmeyi zorlaştıran parazit yansımaların oluşmaması için, ışıklıkların yeterli yüksekliğe yerleştirilmeleri yararlı olur.

* Büroların Aydınlatılması: Büro çalışmasının yapıldığı odalar tekdüze aydınlatılır. Bu nedenle lambalar arası uzaklığın, lambanın masadan yüksekliğinin 1.5 katını aşmaması gerekir. Ayrıca ışıklık yerleri, çalışma masalarının konumuna göre saptanır. Buna, istenmeyen yansımaları gidermek için özen göstermelidir.

Özellikle kurşun kalemle yapılan çalışmalarda, parazit yansımalar, kurşun kalem iziyle beyaz kâğıt arasındaki kontrastı azaltarak, bazen tamamen ortadan kaldırarak.

BİNA ÇEVRESİ VE TESİSLERİN GENEL AYDINLATMASI

*Yapı alanındaki çalışma yerlerinin, barakaların ve yolların aydınlatılmasında aşağıdaki hususlara uyulur:

*İş yerlerindeki bütün acil çıkış yolları ve kapılarının; aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında, elektrik kesilmesi hâlinde yeterli aydınlatmayı sağlayacak ayrı bir enerji kaynağına bağlı acil aydınlatma sistemi bulundurulur.

*Acil durum aydınlatmasının normal aydınlatmanın kesilmesi hâlinde en az 60 dakika süreyle sağlanması şarttır. Acil durum çalışma süresinin kullanıcı yükü 200’den fazla olduğu takdirde en az 120 dakika olması gerekir.

***Acil durum çalışma süresi sonunda bu aydınlatma seviyesinin herhangi bir noktada 0.5 lux’ten daha düşük bir seviyeye düşmemesi gerekir. En yüksek ve en düşük aydınlatma seviyesine sahip noktalar arasındaki aydınlatma seviyesi oranı 1/40’tan fazla olamaz.

BİNA AYDINLATMASINDA İSG ve ERGONOMİ KURALLARI

***İş yerinde açık alanlar en az 20 lüks ile aydınlatılmalıdır.