Risk Değerlendirme Çalışmaları

İş yerinde meydana gelebilecek kazaların ya da meslek hastalıklarının önlenmesi için risk değerlendirme çalışmaları yapılması gerekir. Risk değerlendirmesi, iş yerindeki olası tehlikelerin belirlenmesi ve buna göre alınacak tedbirlerin planlanması işlemidir. Bu çalışmaların yeterli şekilde yapılması için risk değerlendirmesi yapan kişilerin gerekli deneyime sahip olması gerekmektedir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre, işverenler çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu kapsamda, her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi gerekmektedir.

Risk değerlendirmesi yapılırken ilk adım tehlikelerin tespit edilmesidir. İş yerinde sağlık konusunda olumsuz etki oluşturabilecek durumlar değerlendirilir ve bütün tehlikelerin listesi yapılır. İkinci adım ise maruziyetin değerlendirilmesidir. İş yerindeki çalışanların tehlikelerden ne düzeyde etkilendikleri belirlenir. Bu adımda ölçümler yapılabileceği gibi, çalışanların vücutlarında da bazı tahliller uygulanabilir. Üçüncü adım ise riskin karakterizasyonudur. Bu adımda, iş yerinde ne türden risk faktörlerinin mevcut olduğu, bu faktörlerin kaç insanı etkilediği ve hangi seviyede tesir ettiği şeklinde olasılıklar belirlenir.

Risk değerlendirmesi faaliyetlerinin sadece çalışanların sağlığı bakımından değil, aynı zamanda iş yeri şartlarının sağlıklı ve güvenli hale getirilmesi açısından da olumlu olduğu unutulmamalıdır. Risklerin tamamen ortadan kaldırılması mümkün olmasa da, riskin olabildiğince azaltılması amaçlanmalıdır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü

Güvenli faaliyetlerin yapılması ve çalışanların devamlılığının sağlanabilmesi için çözülmesi gereken problemlerin ilki iş sağlığı ve güvenliği kültürünün oluşturulmasıdır. Bu amaçla, güvenlik kültürünün tüm çalışanlara benimsetilmesi ve uygulanması gerekmektedir.

Güvenlik kültürünün oluşturulması için üst yönetimin yükümlülüğü çok önemlidir. İşveren veya vekilleri tarafından işletmede güvenlik kültürü oluşturulmasına yönelik yatırımlar yapılması, çalışanlara gerekli eğitimlerin aldırılması, kişisel koruyucu donanımların hazır tutulması, işletme içerisinde ve çalışanlarla birlikte iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konuların değerlendirilmesi, gerekli prosedür ve talimatların hazırlanması ve en önemlisi de güvenliğin üretimden ve işten önde tutulması gerekmektedir.

Orta yönetim olarak nitelendirilen başmühendis, mühendis, şef, usta ve eğitici gibi çalışanların da güvenlik kültürüne uygun şekilde yönetim yapmaları ve çalışanların yaptıkları işlere denetlerken iş sağlığı ve güvenliği gerekliliklerine uygun şekilde davranmaları gerekmektedir.

İş yerinde bir iş sağlığı ve güvenliği sistemi kurulmuş olması da güvenlik kültürünün oluşturulmasında önemlidir. Ayrıca devlet, üniversiteler ve meslek örgütlerinin de iş sağlığı ve güvenliği kültürünün geliştirilmesinde çeşitli görevleri bulunmaktadır.

Matris Yöntemi

İşyerlerinde mevcut olan ya da dışardan gelebilecek tehlikelerin, çalışanlara iş yerine ve çevresine verebileceği zararların ve bunlara karşı alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla matris yöntemi kullanılabilir. Matris yöntemi, bir riskin meydana gelme olasılığı ile gerçekleşmesi durumunda sonucunun derecelendirilmesi ve ivedi önlem alınması gereken durumlarda tespit edilen riskler için gerekli önlemlerin alınması mantığına dayanır.

Değerlendirmenin uygun adımlarla yapılması ve her adımdaki olası tehlikelerin ve bu tehlikelerden doğabilecek risklerin iyi bir şekilde belirlenebilmesi, başarılı sonuç alabilmenin odak noktasıdır.

Kayıt Tutma

İş güvenliği ile ilgili faaliyetlerin süreçlerinin kayıtlarının tutulması, yapılan çalışmaların takip edilmesi, gelinen noktanın belirlenmesi açısından çok önemlidir. Ayrıca mevzuat açısından yükümlülüklerin ispatı konusunda da yazılı kayıtlar büyük önem taşır.

Risk Algılama

Çalışanların bazen çok büyük riskleri göze alabileceği gibi, bazen de çok düşük düzeydeki risklerden kaçınabilirler. Bu nedenle, kişinin riski nasıl algıladığı çok önemlidir. Risk algılama çeşitli faaliyetler ile ilgili yargıları inceleyerek kişilerin tehlikelere yanıtlarını önceden belirleyip değerlendirerek çalışanlar, teknik uzmanlar ve yöneticiler arasında risk bilgisi iletişiminin geliştirilip risk analizlerine katkı sağlanmaktadır.

Sonuç

İş sağlığı ve güvenliği kültürü, güvenli faaliyetlerin yapılması ve çalışanların devamlılığının sağlanabilmesi için oldukça önemlidir. Risk değerlendirme çalışmaları, iş yerindeki olası tehlikelerin belirlenmesi ve buna göre alınacak tedbirlerin planlanması işlemidir. Bu çalışmaların yeterli şekilde yapılması için risk değerlendirmesi yapan kişilerin gerekli deneyime sahip olması gerekmektedir. İş yerinde bir iş sağlığı ve güvenliği sistemi kurulmuş olması da güvenlik kültürünün oluşturulmasında önemlidir. Kayıt tutma ve risk algılama da iş sağlığı ve güvenliği kültürünün geliştirilmesinde önemli bir rol oynar.