İlkyardıma Giriş

İlkyardım, bir acil durumda hayat kurtarabilecek önemli bir müdahale şeklidir. İlkyardımın temel uygulamaları koruma, bildirme ve kurtarmadır.

Koruma İlkesi

Koruma ilkesi, ilkyardım yapan kişinin öncelikle kendisini, sonra çevresini ve en sonunda yaralanan kişiyi koruması ve güvenli bir ortama alması anlamına gelir. Çevre güvenliği alınmadan yapılan bilinçsiz müdahaleler olay yerinde yeni yaralanmalara yol açabilir. İlkyardımcı her zaman ve her aşamada koruma ilkesi ile hareket etmelidir.

Bildirme

Herhangi bir acil durumla karşılaşıldığında, ilkyardımcının görevlerinden biri, ilgili kurumlara gerekli bildirimleri derhâl yapmaktır. Doğru ve zamanında yapılan acil durum bildirimi, kişilerin yaşama şansını artıracak ve daha fazla zarar görme ihtimalini azaltacaktır. Türkiye’de acil yardım merkezi numarası “112”dir. İlkyardım gerektiren durumlarda olay yerinde haberleşmeyi sağlayacak kişi ya da kişiler varsa bu kişilerce derhâl 112 acil yardım aranmalıdır. Olayın türüne, oluşma şekline ve meydana gelebilecek diğer durumlara göre gerekirse itfaiye, zehir danışma hattı, trafik polisi, polis imdat, jandarma imdat veya doğalgaz acil gibi numaralar da aranmalı, ilgili kuruluşlara bilgi verilmelidir.

Kurtarma

Olay yerinde güvenliği sağladıktan sonra olay yerindeki hasta veya yaralıların durumları hızlı ancak sakin bir şekilde değerlendirildikten sonra yapılan işlemlere kurtarma (müdahale) denir. İlkyardımcı zaman kaybetmeden önce kime müdahale edilmesi gerektiğini belirlemelidir. Bilinci kapalı olanlar, solunum zorluğu çekenler, çok şiddetli kanaması olanlar veya ağır yanığı olanlar önceliklidir. Hafif kanama, kırık-çıkık-burkulma veya basit yaralanmalar ise ikinci derece önceliklidir.

Beden Yapısı ve Fizyolojisi

Bedeni oluşturan temel sistemler hareket sistemi, dolaşım sistemi, solunum sistemi, sinir sitemi, boşaltım sistemi, sindirim sistemi, üreme sistemidir. Hareket sistemi kemikler ile bu kemiklerin birleştiği bölgelerdeki eklemler ve hareketi sağlayan kaslardan oluşur. Dolaşım sistemi ögeleri ise kalp, damar ve kandır. Hücrelerin beslenmesi, madde alışverişi, onarımı, beden ısısının eşit bir biçimde dağılması, hormonların hücrelere ulaştırılması ve hücreler arası iletişimin sağlanması sağlıklı bir yaşam için kaçınılmaz olan unsurlardır. Bunu bedende sağlayan dolaşım sistemidir. Solunum sistemi burun boşluğu (bazen ağız boşluğu), yutak (farinks), gırtlak (larinks), soluk borusu (trake), tüpler (bronşlar) ve akciğerlerden oluşmaktadır. Akciğerlerimizin yapısında da küçük tüpcükler (bronşcuklar) onların sonlarında bulunan torbacıklar (alveoller) vardır. Sinir sistemi iç ve dış ortamdaki değişiklikleri algılayarak, bedenimizin değişmiş yeni durumlara uymasını sağlar. Boşaltım sistem temel olarak bedendeki tuz ve su miktarını düzenleyen başlıca sistemdir. Sindirim sistemi besinlerin alınması, sistem içinde hareket ettirilmesi, parçalanması, emilmesi ve artıkların atılmasını sağlar. Üreme fizyolojisi gebelik, doğum ve buluğ çağını da kapsar.

İlkyardımın önemi, beden yapısı ve fizyolojisi hakkında geniş bir perspektif sunmaktadır. Başta koruma, bildirme ve kurtarma olmak üzere ilkyardımın temel uygulamalarının yanı sıra bedenin temel sistemleri hakkında bilgi verir. Bedenin hareket, dolaşım, solunum, sinir, boşaltım, sindirim ve üreme sistemleri olmak üzere temel sistemleri vardır. İlkyardımcı, koruma ilkesi doğrultusunda öncelikle kendisini ve çevresini korumalıdır. Daha sonra, acil durumun doğru bir şekilde bildirilmesi gerekir. Kurtarma, olay yerinde güvenliği sağladıktan sonra yapılan işlemlere verilen isimdir. İlkyardımcı, müdahale edeceği kişiyi belirlemeli ve öncelikli olarak bilinci kapalı olanlar, solunum zorluğu çekenler, çok şiddetli kanaması olanlar veya ağır yanığı olanlar ile ilgilenmelidir. İlkyardımın temel uygulamaları hakkında geniş bir perspektif sunulmaktadır.