Boğulmalarda İlkyardım ve Hasta/Yaralı Taşıma Teknikleri

Boğulma

Kişinin Sudan Çıkartılması

Boğulan veya can çekişen bir kişi sudan çıkartılırken ilkyardımcı çok temkinli olmalıdır. Boğulan kişi kendisine gelen kişinin yardım amaçlı geldiğini anlayamayacağı için kendisine gelen kişiye rastgele vurabilir, ona sarılabilir. Bu nedenle boğulan kişiyle karşı karşıya gelinmemelidir. En güvenli yaklaşım arkadan yaklaşma tekniğidir. Bu teknikte boğulan kişinin arkasına geçerek kişi geriye doğru yatırılır. Çenesinin altından tutarak kafası yukarıda olacak şekilde karaya çekme işlemi uygulanır. Kurtarıcı bu aşamada kendi hayatını tehlikeye atacak girişimlerden uzak kalmalıdır. Boğulan kişi hemen sudan çıkartılamıyor ve kişinin kıyıya dek taşınması gerekiyorsa bilinç ve solunum değerlendirme işi suda yapılabilir. Kıyıya dek mesafe uzun ise ve kurtarıcı bu konuda eğitim almışsa ilkyardımı suda başlatabilir. Kişide solunum yoksa zaman kaybetmemek adına ilkyardımcı suyun içerisinde kişiye 2 kurtarıcı soluk verebilir. Kişi sudan çıkartıldıktan sonra sırtüstü yatırılarak bilinci kontrol edilir. Bilinç kapalı ise 112 acil servis yanımızdaki kişiye arattırılır. Ağız içi kontrol edildikten sonra kişiye baş çene pozisyonu verilir. Solunum ve dolaşım kontrol edildikten sonra solunum yoksa temel yaşam desteğine geçilir. Temel yaşam desteği uygulamasına suda boğulma vakalarında solunum ile (iki kurtarıcı nefes) başlanır. Temel yaşam desteği 112 acil servis gelinceye kadar yapılır. Temel yaşam desteği uygulandıktan sonra kişi kendine gelmişse kişinin vücut sıcaklığının daha fazla düşmesini önlemek için üzeri örtülmeli, ıslak giysileri çıkartılmalıdır. Boğulan kişi şuuru açılsa da mutlaka hastaneye gönderilmelidir.

Boğulmanın Fizyolojisi

Boğulma, özellikle solunum yoluna su alınması sonucu oluşan bir durumdur. Bu durumda, solunum yolu tıkanır ve oksijen alışverişi azalır veya tamamen durur. Bu nedenle, boğulma durumunda ilkyardımcıların hızlı ve etkili bir şekilde müdahale etmesi gerekmektedir.

Trafik Kazalarında Hareket

Trafik kazalarında, öncelikle araçın ve çevresinin güvenliği sağlanmalıdır. Kaza yapan aracın yanına yaklaşırken aracın patlama, yanma, devrilme gibi olasılıkları kesinlikle göz önüne alınmalıdır. Özellikle patlama olasılığı yüksek olan araçlara yaklaşılmamalı, derhal ilgili kuruluşlara haber verilmelidir. Kaza yapan aracın kontağı kapatılmalı, el freni çekilmeli ve hareket etme olasılığı ortadan kaldırılmalıdır. Meraklı kalabalık derhal uzaklaştırılmalı, olay yerinde sigara içilmesi önlenmeli, cep telefonu-çağrı cihazı gibi kıvılcım oluşturabilecek her türlü cihazı kullanmaktan kaçınılmalıdır.

Araç İçerisindeki Kişinin Çıkarılması

Araç içerisinde kalan kişilerin durumları değerlendirilmeli, gereksiz müdahalelerden kaçınılmalıdır. Araç içerisinde bulunan bir kişiyi kişiye zarar vermeden çıkarma tekniğine rentek manevrası adı verilir. Rentek manevrasına geçmeden önce ilkyardımcı kesinlikle hastayı çıkarması gerektiğine emin olmalıdır. Gerçekten çıkarmalıyım demelidir. Rentek manevrası için ilkyardımcının önc

elikle araç içerisinde bulunan kişiye şu müdahaleleri yapması gerekir. Bilinci kapalı ise derhal ABC değerlendirmesine geçilir. Kişi hafifçe göğsüne bakılabilecek şekilde koltuğa yaslatılır. Ağız içi kontrolü yapılır. Ağız içi kontrolü kazalarda oldukça önemlidir. Kişi kafasını arabanın çeşitli yerlerine çarpabileceği için dişi kırılıp soluk borusuna kaçabilir. Ağız içi kontrolü sonrasında koltukta oturan kişiye hafifçe baş çene pozisyonu verilir. Baş çene pozisyonundan sonra bak dinle hisset yöntemi ile solunumu değerlendirilir. Solunumdan sonra dolaşım nabız aracılığıyla kontrol edilir. Solunum yoksa temel yaşam desteği yapılması gerekeceği için hasta ya da yaralı derhal dışarı çıkartılır. Solunum ve dolaşım varsa hastada ikinci değerlendirmeye geçilir. Hızlı bir ikinci değerlendirmenin ardından tespit edilen durumlara müdahale edilir.

Çok ciddi bir durum söz konusu değilse kişiye araç içinde müdahale edilir. Hasta ya da yaralının yanından 112 acil servis gelinceye kadar ayrılınmaz. İkinci değerlendirme sırasında kişi ile ilgili ciddi sağlık sorunları tespit edilmişse (ayağı kopmuş, aşırı kanama gibi) bu durumlara müdahale edebilmek için kişi araçtan çıkartılır. Bilinci açıksa ve hasta/yaralı konuşabilecek durumda ise hasta ya da yaralı ile ilkyardımcı kendini tanıtarak konuşur. Onu sakinleştirir. Durumu ile bilgi alır. Bu bilgiler ışığında hızlı bir ikinci değerlendirme yaparak kişiyi çıkartıp çıkarmayacağına karar verir. Yapılan ikinci değerlendirmede ciddi bir bulgu ya da olumsuzluk tespit edilememişse kişi araç içerisinden çıkartılmaz. Hasta ya da yaralının yanından 112 acil servis gelinceye kadar ayrılınmaz. Kişinin araç içerisinde kalması kişinin var olan durumunun kötüye gitmesine yol açacaksa kişi araçtan çıkartılır.

Örneğin kişinin ciddi bir kanaması varsa kişinin şoka girmesini engellemek için kişiye şok pozisyonu vermek gerekir. Bu nedenle kişi araçtan çıkartılmalıdır. Kişi çıkartılmaya karar verilmişse öncelikle yaralının emniyet kemerinin çözülmesi gerekir. Ayakları kontrol edilerek pedallara sıkışmışsa ayakları serbestleştirilir. Hasta/yaralıya yan tarafından yaklaşılır, ilkyardımcı bir elini yaralının koltuk altından geçirerek diğer kolunu tutar. Diğer eliyle yaralının çenesinden tutarak boyun tespiti yapar. Baş-boyun-gövde hizasını bozmadan kazazedenin sırtını göğsüne, yakın dizini hasta/yaralının kalçasına dayayarak yaralıyı hafifçe çevirir. Yaralının baş-boyun-gövde eksenini oynatmadan tüm vücudu araç dışına yavaşça çeker. Yaralı araçtan dışarıya alındıktan sonra yere veya varsa sedye üzerine yavaşça yatırılmalıdır.