ROTA PLANLAMA

Rota planlama, bir başlangıç noktası, bir varış noktası ve duruş noktaları bulunabilen bir taşıma probleminde en düşük maliyetli ya da en kısa sürede kat edilebilen rotanın belirlenmesi işlemidir.

TAŞIMA PROBLEMİ

Taşıma probleminde amaç m tane kaynaktan n tane hedefe yapılacak sevkiyatları minimum taşıma maliyetiyle gerçekleştirecek şekilde her bir i ve j noktası arasında taşınacak miktarları belirlemektir.

Örnek:Gemi taşımacılığında elimizde bulunan n tane gemiyi n farklı taşıma işine atama problemini ele alalım. Burada amaç, gemilerin taşıma maliyetleri, liman maliyetleri, gemilerin hızları ve siparişlerin temin süreleri ile gemilerin yük taşıma kapasiteleri de göz önünde bulundurularak en düşük toplam maliyetle bu taşıma işleminin

gerçekleştirilmesidir. Kuşkusuz bu tür bir problemde eğer sipariş, liman ve gemi sayıları çok fazla olup karmaşık bir problem ile karşı karşıya kalınırsa bilgisayar destekli karar destek sistemlerinden faydalanılmalıdır.

GEZGİN SATICI PROBLEMİ

Gezgin satıcı problemi bir “satıcının” bir başlangıç noktasından çıkıp “m” tane farklı uğrama noktasını ziyaret edip başladığı yere tekrar geri dönmesi gerektiği özel bir taşıma problemidir.

Günümüzdeki yalın tedarik zinciri uygulamaları ve tam zamanında (just in time) üretim sistemlerini uygulayan firmalar (örneğin Toyota gibi otomobil firmaları), bir yandan montaj hattının sürekliliğini sağlamak ve diğer yandan da az miktarda (gerektiği kadar) stok bulundurmak için süt dağıtımı (milk run distribution) adı verilen yöntemi

kullanılmaktadır. Süt dağıtımı aslında tam bir gezgin satıcı problemidir. Bu yöntemle tıpkı süt dağıtıcısının evleri dolaşıp sütlerini bıraktığı gibi, tedarikçi firmalardan gelen parça siparişleri belli bir program dâhilinde ve belli bir sırada (en uygun) toplanarak son montajları yapılmak üzere ana firmaya günlük olarak (ya da saatlik olarak) sevk edilmektedir.

EN KISA YOL PROBLEMİ

Çoğumuz bir yere gideceğimiz zaman kara yolları haritasına bakarak gideceğiniz yere giden en kısa yolu bulmaya çalışırız. Genellikle en kısa yoldan gideceğimiz yere varmak isteriz ki, yolculuk maliyetimiz (benzin sarfiyatı ve yol masrafları) en az olsun. En kısa yol probleminde amacımız, başlangıç noktasından gidilecek hedef noktaya kadar giden en kısa yolu bulmaktır. En kısa yol probleminde bir giriş noktasıyla başlayan ve n’inci bitiş (terminal) noktası ile biten n adet nokta vardır.

En kısa yol probleminin gezgin satıcı probleminden iki farkı vardır. Şöyle ki, en kısa yol probleminde,

  1. Her bir noktanın seçilen yol üzerinde yer alması gerekmemektedir. Ziyaret edilmeyen noktalar da olabilir.
  2. Gezgin satıcı probleminden farklı olarak başlangıç düğümüne (noktasına) dönülmez.